موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه مدیریت سیستم و نوآوری هوشمند 3092-7994 7 1 2025 03 17 Examining the status of concentration, monopoly and competition in the Iranian automotive industry بررسی وضعیت تمرکز، انحصار و رقابت در صنعت خودروسازی ایران 59 72 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مهشید کارشناسی ارشد توسعه اقتصادی و برنامهریزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران 2024 10 06 The Iranian automotive industry has been around since the 1930s and, with various ups and downs, has now enjoyed a special place in terms of inter-sectoral linkages in the Iranian economy. Policymakers and officials in different governments have made various analyses of this industry and have sought a competitive market that is far from monopoly. In the present study, the market structure of the Iranian automotive industry is evaluated using two tools: concentration and competition, during the period 1981-1997, and a qualitative research design was used to achieve this goal. In the present study, the indicators of the concentration ratio of the firm n, Herfindahl-Hirschman and first-order entropy and the Cava-Jacques, Thiel and Hanaux indices have been used to examine this industry. The results of calculating the indicators indicate the existence of high concentration in this industry; So that the two companies Iran Khodro and Saipa have occupied an average of 86% of the market share during the years under review. The data shows that the level of concentration in this industry has generally increased after 2007 and also at the same time as the implementation of the general policies of Article 44 of the Constitution, and the implementation of the aforementioned policies has not led to increased competition in the automotive industry; therefore, considering the centralized structure of the automotive industry and the welfare costs that this industry imposes on society, it is necessary to create competition between the aforementioned enterprises through privatization. صنعت خودروسازی ایران تقریباً از سال‌های دهه 30 شمسی شروع‌شده و با افت‌وخیزهای مختلف، در حال حاضر از جایگاه ویژه‌ای از لحاظ پیوندهای بین‌بخشی در اقتصاد ایران برخوردار شده است. سیاست‌گذاران و مسئولین در دولت‌های مختلف، تحلیل‌های مختلفی در خصوص این صنعت داشته و در پی بازاری رقابتی و دور از انحصارگرایی بوده‌اند. در مطالعه حاضر، ساختار بازار صنعت خودرو ایران با استفاده از دو ابـزار تمرکز و رقابت، طی دوره زمانی 1360-1396 مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و برای تحقق این هدف از طرح تحقیق کیفی استفاده گردید. در پژوهش پیش روی از شـاخص‌هـای نسـبت تمرکـز n بنگاه ، هرفیندال- هیرشمن و انتروپی مرتبه اول و شاخصان کاوا جاکومین ، تایل و هاناوکس برای بررسی این صنعت استفاده شده است. نتایج حاصل از محاسبه شاخص‌ها، نشان‌دهنده وجود تمرکز بالا در این صنعت است؛ به‌طوری‌که 2 شرکت ایران‌خودرو و سایپا در طی سال‌های موردبررسی به‌طور متوسط 86% سهم بازار را به خود اختصاص داده‌اند. داده‌ها نشان‌دهنده این است که میزان تمرکز در این صنعت پس از سال 1386 و هم‌چنین هم‌زمان با اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی به‌طورکلی روند افزایشی داشته است و اجرای سیاست‌های مذکور موجب افزایش رقابت در صنعت خودروسازی نشده است؛ بنابراین با توجه به ساختار متمرکز صنعت خودروسازی و هزینه‌های رفاهی که این صنعت بر جامعه تحمیل می‌کند، لازم است تا از طریق خصوصی‌سازی، ایجاد رقابت بین بنگاه‌های مذکور صورت پذیرد. /downloadfilepdf/14054